Ανεύρυσμα αορτικού τόξου

Το αορτικό τόξο είναι το τμήμα της αορτής που ξεκινά μετά την ανιούσα αορτή και καμπυλώνεται προς τα πίσω και κάτω. Από αυτό εκφύονται τα μεγάλα αγγεία που αιματώνουν τον εγκέφαλο, τον τράχηλο και τα άνω άκρα: η ανώνυμη αρτηρία, η αριστερή καρωτίδα και η αριστερή υποκλείδια αρτηρία. Αποτελεί κεντρικό κομβικό σημείο της κυκλοφορίας.

Με τον όρο “προπέτεια” περιγράφεται η εντύπωση που δίνει το αορτικό τόξο στην ακτινογραφία θώρακος, όταν προβάλλει περισσότερο από το φυσιολογικό. Το αορτικό κομβίο είναι η σκιά του αορτικού τόξου στο αριστερό χείλος της καρδιάς. Η προπέτεια μπορεί να είναι φυσιολογικό εύρημα σε ηλικιωμένους ή να σχετίζεται με παθολογικές καταστάσεις, όπως υπέρταση ή ανεύρυσμα.

Η επασβέστωση αορτικού τόξου είναι η εναπόθεση ασβεστίου στο τοίχωμα της αορτής. Συμβαίνει συχνά σε ηλικιωμένους ή σε ασθενείς με αθηροσκλήρωση, υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη. Αν και μπορεί να είναι τυχαίο εύρημα σε απεικόνιση, υποδηλώνει χρόνια βλάβη του αγγειακού τοιχώματος και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η ανιούσα αορτή φυσιολογικά έχει διάμετρο περίπου 2,5–3,5 εκατοστά στους ενήλικες, με μικρές αποκλίσεις ανάλογα με το φύλο και το σωματότυπο. Το αορτικό τόξο έχει ελαφρώς μικρότερη διάμετρο, γύρω στα 2,5–3 εκατοστά. Όταν οι διαστάσεις ξεπεράσουν τα 4 εκατοστά θεωρείται διαταραχή, ενώ πάνω από 5 εκατοστά τίθεται ένδειξη παρακολούθησης ή θεραπείας.

Στην απλή ακτινογραφία θώρακος, το αορτικό τόξο σχηματίζει το γνωστό “αορτικό κομβίο”, δηλαδή μια καμπυλωτή σκιά στο αριστερό περίγραμμα του μεσοθωρακίου. Η προπέτειά του μπορεί να γίνει πιο εμφανής σε άτομα με υπέρταση, ηλικιακές αλλοιώσεις ή ανεύρυσμα. Για ακριβή μέτρηση των διαστάσεων απαιτούνται εξετάσεις όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

Η αντιμετώπιση του αορτικού τόξου εξαρτάται από το αν υπάρχει παθολογία, όπως ανεύρυσμα ή διαχωρισμός. Παραδοσιακά η θεραπεία γινόταν με ανοιχτό χειρουργείο, το οποίο παραμένει η πιο ριζική μέθοδος. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί νέες ενδαγγειακές τεχνικές (TEVAR – Thoracic Endovascular Aortic Repair), όπου τοποθετούνται ενδοπροθέσεις με καθετήρα μέσω μηριαίας αρτηρίας. Αυτές οι μέθοδοι είναι λιγότερο επεμβατικές, μειώνουν τον χρόνο ανάρρωσης και προσφέρουν λύσεις σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση, τη γενική υγεία του ασθενούς και την εμπειρία της ιατρικής ομάδας.

Ο Θεοδόσιος Μπίσδας, Αν. Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής και Διευθυντής της Γ’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, εξειδικεύεται στην ενδαγγειακή αντιμετώπιση των παθήσεων του αορτικού τόξου. Πραγματοποίησε την πρώτη στην Ελλάδα ενδαγγειακή αποκατάσταση ανευρύσματος αορτικού τόξου με το ενδομόσχευμα Nexus Duo, χωρίς στερνοτομή, στο υβριδικό χειρουργείο του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών.

Η TEVAR (Thoracic Endovascular Aortic Repair) είναι η ελάχιστα επεμβατική τοποθέτηση ενδομοσχεύματος στη θωρακική αορτή μέσα από μικρές τομές στη μηριαία αρτηρία, χωρίς ανοιχτό χειρουργείο. Στο αορτικό τόξο εφαρμόζεται με ειδικά διακλαδισμένα ενδομοσχεύματα, όπως το Nexus, που διατηρούν την αιμάτωση των αγγείων του εγκεφάλου. Προσφέρει ταχύτερη ανάρρωση και σημαντικά μικρότερη επιβάρυνση σε σχέση με τη στερνοτομή.

Το Nexus Duo είναι ενδομόσχευμα νέας γενιάς, ειδικά σχεδιασμένο για την ενδαγγειακή αποκατάσταση του αορτικού τόξου μετά από ανεύρυσμα ή χρόνιο διαχωρισμό. Τοποθετείται χωρίς στερνοτομή και διατηρεί τη ροή προς τους κλάδους του αορτικού τόξου. Η πρώτη εμφύτευσή του στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από τον Θεοδόσιο Μπίσδα στο υβριδικό χειρουργείο του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών. Διαβάστε περισσότερα στη σελίδα για το ενδομόσχευμα Nexus Duo.

Κατά κανόνα, επέμβαση συνιστάται όταν η διάμετρος του ανευρύσματος υπερβαίνει τα 5-5,5 εκατοστά, όταν αυξάνεται γρήγορα (περισσότερο από 0,5 εκατοστά το εξάμηνο) ή όταν προκαλεί συμπτώματα. Η απόφαση εξατομικεύεται από τον αγγειοχειρουργό με βάση τη θέση και τη μορφολογία του ανευρύσματος και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.